Farklar

Bu sayfanın seçili sürümü ile mevcut sürümü arasındaki farkları gösterir.

Karşılaştırma görünümüne bağlantı

İki taraf da önceki sürüm Önceki sürüm
amerikan-mitolojisi [29/06/2017 14:23]
sami
amerikan-mitolojisi [04/07/2017 10:40] (mevcut)
sami
Satır 28: Satır 28:
 16. yüzyılda İspanyollar Orta ve Güney Amerika'​ya vardıkları zaman gelişkin Yerli uygarlıklarıyla karşılaştılar:​ Meksika'​da Aztek ve Mayalar, Kolombiya'​da Çipçalar ve Peru'​da İnkalar vardı. Aztek ve Maya mitolojilerindeki bir öykü nedeniyle, Yerliler başlangıçta İspanyollar'​ı çok dostça karşıladılar. Mayalar'​ın Kukulcan, Aztekler'​in Quetzalcoatl adını verdikleri tanrının insanlara takvimi, tarım bilgisi ve astronomiyi öğrettiğine inanılırdı. Beyaz bir teni ve sakalı olan bu tanrı, doğuya yaptığı bir yolculuktan sonra ortadan kaybolmuştu. Ne varki, giderken bir gün insan biçiminde geri döneceğini söylemişti. Aztekler, beyaz tenli ve sakallı İspanyol kaşif Hernan Cortes'​i görünce, Quetzalcoatl'​ın geri döndüğünü sanarak onu saygıyla karşıladılar. 16. yüzyılda İspanyollar Orta ve Güney Amerika'​ya vardıkları zaman gelişkin Yerli uygarlıklarıyla karşılaştılar:​ Meksika'​da Aztek ve Mayalar, Kolombiya'​da Çipçalar ve Peru'​da İnkalar vardı. Aztek ve Maya mitolojilerindeki bir öykü nedeniyle, Yerliler başlangıçta İspanyollar'​ı çok dostça karşıladılar. Mayalar'​ın Kukulcan, Aztekler'​in Quetzalcoatl adını verdikleri tanrının insanlara takvimi, tarım bilgisi ve astronomiyi öğrettiğine inanılırdı. Beyaz bir teni ve sakalı olan bu tanrı, doğuya yaptığı bir yolculuktan sonra ortadan kaybolmuştu. Ne varki, giderken bir gün insan biçiminde geri döneceğini söylemişti. Aztekler, beyaz tenli ve sakallı İspanyol kaşif Hernan Cortes'​i görünce, Quetzalcoatl'​ın geri döndüğünü sanarak onu saygıyla karşıladılar.
  
-Öteki önemli ​Aztek tanrılarından biri Tezcatlipocoöbürü ise çok uzun boyu ve büyük gücüyle Güneş'​i temsil eden genç savaş ​tanrısı Huizzilopoçtli idi. Onu sağlıklı ve güçlü kılan besininsan kanıydı. Yakalanan düşmanların yürekleri ona sunulurdu.+Meksika ve Orta Amerika mitolojilerinde ​Aztek ve Maya medeniyetleri baskındır. Mitlerinininsanların ​tanrılara olan kan borcunu yansıttığı ​düşünülür. Maya mitleri ​ve karmaşık Maya takvimigünümüzde Maya dağlık bölgelerinde varlıklarını sürdürmektedir.
  
-Güneş Peru'​da ​yaşayan İnkalar için de önemliydiKralların Güneş'ten geldiğine ​ve bu yüzden kutsal olduğuna inanıyorlardı. İnka İmparatorluğu'nun başkenti olan Cuzco aynı zamanda Güneş'​in kutsal kentiydiİnkalar'​ın önemli ​ldız, gezegen, deniz ve ay tanrıları da vardı.+Meksika yaylalarında yapılan arkeolojik araştırmalar, insanların MÖ 6000’lerden bu yana bölgede ​yaşadığını gösterirMS 900-1200 yılları arasında Toltekler, Orta Amerika’nın kuzey kısmını egemenlikleri altında tutmuşlardır ​ve başkentleri günümüzün Mexico City’sinin hemen kuzeyinde bulunan Tula kentidir. Yucatan Yarımadası’nda yaşayan Mayalara boyun eğdirmişlerdir. Tıpkı Mayalar gibi Toltekler de zengin bir söylence ve öykü mirasına sahiptirlerDilleri Nahuatl da zengin bir kültür geleneği barındırırTolteklerin iktidarı, 1200 lında Tula’yı harabeye çeviren ​ve bölgeyi yüzyıldan fazla egemen bir güçten yoksun bırakan bir iç savaş ile yıkılmıştır
  
-Meksika ​ve Orta Amerika ​mitolojilerinde ​Aztek ve Maya medeniyetleri baskındır. Mitlerinininsanların tanrılara olan kan borcunu yansıttığı ​şünülürMaya mitleri ​ve karmaşık Maya takvimigünümüzde Maya dağlık bölgelerinde varlıklarını sürdürmektedir.+Aztek geleneğine göre, Aztekalar (Aztlan’ın ​ halkı), kabilelerin tanrısının buyruğuna uymuş ​ve 12. yüzyıl içinde bir zamanda Colorado Nehri’nin çok kuzeyindeki Aztlan’ı terk etmişlerdir. 1325’te, bugün Mexico City olan yerde yerleşene kadar oradan oraya dolaştılar. Aztekler, Tolteklere hem siyasal hem kültürel açıdan çok saygı göstermişlerdir. 1376’da iktidara geçen ilk Aztek yönetici, Tolteklerin atası Ketzalkoatl’ın soyundan geldiğini öne sürer. Bundan sonra Toltek kültürü Aztek kültürünün bileşik parçası haline gelir.  
 + 
 +Aztekler Toltek dilini, söylence ve öykülerini benimsemiş ve kendilerininkiyle karıştırarak kaydetmişlerdir. Azteklerin yönetiminde mimarlık, güzel sanatlar ve edebiyat çok gelişmiştir. Büyük kentleri zamanın tüm İspanyol kentlerinden çok daha büyüktür ve özenle yapılmış saraylar, tapınaklar ve su yolları vardır. Aztekler metal ve tüylerden eserler yaratmaktan,​ tahta ve taşlardan dev heykeller oymaktan ve mücevherlerden mozaikler yapmaktan büyük gurur duymuştur. Söylence ve öykü biçimleriyle tarihe ve şiire büyük bir ilgileri vardır. 
 + 
 + ​İspanyollar ​Orta Amerika’ya girip 1519’da Aztekleri yendiklerinde,​ Hernân Cortes, hem komşu halklardan hem de Aztek imparatorundan yardım görmüştür. Azteklerin kanlı uygulamaları pek çok düşman kazandırmıştı. Bunlar büyük bir yanılgıyla yeni gelenlerin daha iyi olacağını sanmışlardır. Aztek imparatoru ise İspanyol Cortes’igeleneksel inanışlarına göre, sözünde durarak geri dönen Ketzalkoatl sandığı için iyilikle karşılamıştır.  
 + 
 +İspanyollar,​ istila ettikleri pagan halkların edebiyat ürünlerinin çoğunu, beş yıl sonra yendikleri Mayalara yaptıkları gibi, Hıristiyanlara zararlı olacağı korkusuyla yakmışlardır 
 + 
 +İspanyollar Azteklerin dillerini öğrenip, edebiyatlarını İspanyolca kaleme alarak Aztek kültürünün bazı öğelerini korumuşlardır. Bakış açıları, anlattıklarında açıkça görülür. Hıristiyan olmayan bu söylence ​ve öyküler, onlara hem çekici hem de itici gelmiştir.  
 +Daha eğitimli yerlileri Hıristiyanlaştırma süreci içinde, İspanyol keşişler onlara kendi dillerini Latin alfabesiyle yazmayı, söylence ve öykülerini Nahuatl dilinin bu daha okunabilir şekliyle kaydetmeyi öğretmiştir. Yerliler yeni edindikleri Hıristiyan kavramları ve edebi biçemini kendi daha eski sözlü gelenekleriyle sık sık kaynaştırır. 1500’lerde hem İspanyollar hem de Aztekler tarafından kaleme alınmış bu yazılarİspanyol etkisi gösterir ve tümüyle özgün değildir.  
 + 
 +“Beş Dünya ve Güneşleri” ve “İnsanın Yaratışı” 16. yüzyılda, Nahuatl el yazması olarak, Chimalpopoca Codex: Annals of Cuauhtitlan and Legendof The Suns (Çimalpopoka Kodeksi: Kuauhtitlan Vakayinamesi ve Güneşlerin Masalı) adıyla yazıya geçirilmiştir. “Evrenin Yaratılışı” ise 16. yüzyılda Fransızca el yazması olarak, The History of Mexico (Meksika Tarihi) adıyla yazılmıştır. Ketzalkoatl’ın, Tezkatlipoka tarafından kandırılıp Toltek başkentinden sürülüşüyle ilgili söylenceler ise öncelikle iki büyük kaynakta yer alır: Chimalpopoca Codex (Çimalpopoka Kodeksi) ve 16. yüzyılda İspanyol rahip Fray Bernardino Sahagun tarafından oluşturulmuş bir Nahuatl metinler koleksiyonu olan Florentine Codex: General History of the things of New Spain (Florentine Kodeksi: Yeni ispanya Genel Tarihi)